23. – 29. januar 2011. godine

Evropska nedelja prevencije raka grlića materice ustanovljena je 2007. godine i obeležava se svake poslednje sedmice u januaru. Tokom ove nedelje, u velikom broju zemalja Evrope među kojima je i naša zemlja, održavaju se istovremeno razne aktivnosti, čiji je zajednički cilj da promovišu važnost prevencije raka grlića materice (sprečavanje nastanka). Osnovni nosilac svih aktivnosti je Evropska asocijacija za rak grlića materice (ECCA).

Osnovni nosilac svih aktivnosti je Evropska asocijacija za rak grlića materice (ECCA). Učesnici ovogodišnje akcije u Srbiji su: Ministarstvo zdravlja Republike Srbije, Institut za javno zdravlje Srbije “Dr Milan Jovanović Batut“, Institut za onkologiju i radiologiju Srbije, Institut za onkologiju Vojvodine (program “Decena“), Udruženje za ginekološku onkologiju Srbije (UGOS) i Udruženje za kolposkopiju i patologiju grlića Srbije. Evropska asocijacija za rak grlića materice (ECCA) je nastala iz međunarodnog projekta "Program opšte edukacije o cervikalnom kanceru" u kome je Institut za ginekologiju i akušerstvo Kliničkog centra Srbije bio jedan od svega nekoliko ravnopravnih partnera i jedini iz Istočne Evrope. Osnovni cilj ovog Programa je bio da informiše opštu populaciju, medicinske radnike i političare koji utiču na donošenje odluka o javnom zdravlju, o uzorcima nastanka raka grlića materice i novim tehnologijama koje mogu biti primenjene u prevenciji bolesti.
    Najveća zajednička godišnja aktivnost, već petu godinu za redom, je Nedelja prevencije a centralni događaj je Samit u Evropskom parlamentu, gde su okupljeni predstavnici struke i političari u zajedničkom naporu da daju podršku razvoju programa prevencije za rak grlića materice u svakoj od zemalja članica ECCA. Promotivne aktivnosti koje okupljaju najviše zainteresovanih su broš “Biser mudrosti“ i peticija “Stop raku grlića materice“. Broš “Biser mudrosti“ koji se tokom nedelje širom Evrope deli ženama i svim onima koji podržavaju borbu protiv raka grlića materice je simbol prenošenja znanja, a peticija ima za cilj da prikupi milion potpisa, koji bi bili predati Evropskom parlamentu sa ciljem da rad na programima prevencije u budućnosti učini obaveznim. Takođe je ustanovljena nagrada “Biser mudrosti“, koju je 2009. godine dobila Srbija za najbolji Nacionalni program organizovanog skrininga, a 2010.  program “Decena“, kao najbolji pilot program prevencije raka grlića materice.
    U Srbiji je Nedelja prevencije od početka imala veliki broj aktivnosti. Organizovane su tribine, gostovanja na televiziji i radiju, ali najvažniji deo svake naše akcije su susreti sa ženama. U svim Preventivnim centrima i velikom broju domova zdravlja i bolnica ginekolozi, patolozi, epidemiolozi i socijalni medicinari tokom ove nedelje organizuju predavanja i razgovore u kojima ženama objašnjavaju važnost redovnog odlaska na ginekološki pregled. Ove aktivnosti predstavljaju značajan doprinos nacionalnoj kampanji socijalne mobilizacije koja je sastavni deo programa skrininga za rak grlića materice. Inicijator aktivnosti Nedelje prevencije kod nas je Centar za rak grlića materice (Institut za ginekologiju i akušerstvo Kliničkog centra Srbije). Želja svih nas, koji obeležavamo nedelju prevencije, je da ove godine što više žena zapamti najvažniju poruku “Budi brža“ koja će ih, nadamo se, podstaći da odu na pregled i budu brže od bolesti.  U tome nam neizmerno veliku pomoć pružaju mediji, i to je veoma važno uzimajući u obzir širinu medijskog prostora.
Ove godine Nedelja prevencije u našem delu Evrope ima regionalni karakter. Inicijativa za regionalno obeležavanje Evropske nedelje prevencije raka grlića materice, potekla je iz Federacije BiH. Centralni događaj u regionu je koncert u Sarajevu, planiran za 26. januar. Na ovom koncertu će biti predstavljena pesma posvećena borbi protiv raka grlića materice u izvođenju muzičkih zvezda iz regiona: Aleksandre Radović iz Srbije, Karoline Gočeve iz Makedonije, Nine Badrić iz Hrvatske i Maye Sar iz BiH. Ideja je da se svi nosioci nacionalnog obeležavanja sa područja prostora bivše Jugoslavije uključe u ovaj događaj bilo direktnim prenosom, bilo kontakt emisijom koja bi tekla tokom trajanja koncerta. Srbija je kao svoj doprinos dala i zaštitni znak Nedelje. Cilj je zaokupiti pažnju što šire javnosti.
    Rak grlića materice je jedna od najučestalijih lokalizacija maligne bolesti stanovništva ženskog pola, u svetu kao i u našoj zemlji. Patogeneza bolesti je veoma dobro izučena i pouzdano je utvrđeno da postoje veoma uspešne, a jednostavne, mere primarne prevencije, odnosno mogućnost sprečavanja nastanka ovog oboljenja. Veoma su značajne i mere sekundarne prevencije, odnosno mogućnost ranog otkrivanja oboljenja sprovođenjem skrininga na širokoj osnovi i ciljanog skrininga. O ovim merama je neophodno govoriti u širokoj javnosti i sprovoditi skrining, jer u državama u kojima se tako radi smanjene su stope oboljevanja i umiranja ženskog stanovništva. To je smisao i osnovni cilj obeležavanja nedelje prevencije raka grlića materice. Takođe treba naglasiti: da je - ukoliko ovo oboljenje otkrijemo u početnoj ili ranoj fazi - moguće izlečenje u potpunosti, i vrlo često se događa da pored spašavanja života žene spasimo i organ bez kojeg nije moguće ostvariti materinstvo. Treba dodati da rak grlića materice najučestalije pogađa žene baš u generativnom periodu. Uz sva znanja koja nudi nauka, uz razumno ponašanje i redovne kontrole zdravstvenog stanja maligna bolest, odnosno rak više nije neminovnost koja gasi život.
Mi sami pravimo odgovarajuće izbore! Kakvi će biti?

Dr Zorica V. Dragaš, Specijalista socijalne medicine